Kazimierz Dolny

Malownicza miejscowość, która w XVI wieku z małej osady położonej nad Wisłą przekształciła się w renesansową perełkę pośród polskich miast. Lokalizacja sprzyjająca licznym kontaktom handlowym przysparzała mieszkańcom (a byli wśród nich nie tylko Polacy, ale również Duńczycy, Włosi i Anglicy) wielkich majętności; miasto było drugim, po Lublinie, co do wielkości i znaczenia w regionie. Niestety ten bujny rozwój zatrzymany został przez wojny szwedzkie i związane z nimi liczne epidemie. Reszty dopełniły rozbiory, w okresie których zdegradowano miasto do stanu gminy wiejskiej. Zarówno w latach rozkwitu jak i w czasie trudnych doświadczeń z ludem kazimierskim byli zakonnicy franciszkańscy. Zanim jednak przybyli do tego miasta w roku 1589 rozpoczęto na Wietrznej Górze (nazywanej również Plebanią Górą) budowę kościoła pod wezwaniem Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny; fundatorami tej świątyni byli Bartłomiej i Mikołaj Przybyłowie, zaś gorliwym współpracownikiem – duszą w dziele budowy, był ks. Wojciech ze Żnina, nazywany później Placentinus. Na podkreślenie zasługuje fakt, iż kościół budowano zaledwie dwa lata, tak iż w roku 1591 można było dokonać już jego konsekracji. Zachowane protokoły powizytacyjne dokładnie opisują kościół i jego wyposażenie, którego najważniejszym elementem był, i jest po dzień dzisiejszy, łaskami słynący obraz Zwiastowania. Jest wykonany w technice olejnej na płótnie przyklejonym na desce o długości 210 i szerokości 119 centymetrów. Stara kronika klasztorna informuje, że obraz ten został namalowany około 1590 roku przez nieznanego z imienia i nazwiska, ale biegłego i wybitnego w sztuce malarskiej, mistrza z Kazimierza. Przedstawia on Maryję klęczącą na poduszce, która rozmawia z przyklękającym przed nią Archaniołem Gabrielem. W krótkim czasie znaczenie sanktuarium wzrosło do tego stopnia, że jeden kapłan nie mógł podołać obsłudze duszpasterskiej napływających coraz liczniej wiernych. Postępując według ówczesnych zwyczajów poproszono o wsparcie zakonników z reformackiej gałęzi Zakonu Braci Mniejszych, którzy 2 lutego 1628 roku zostali uroczyście wprowadzeni do nowej fundacji i wkrótce rozpoczęli budowę klasztoru, który ostatecznie zakończono w 1668 roku. Równolegle rozbudowano kościół i dokonano zmian w jego wnętrzu, aby spełniał wszystkie kryteria dla pobożnych praktyk zakonnych oraz nieustannie rozwijającego się duszpasterstwa. Obok tej działalności zakonnicy aktywnie wspierali działania kształtujące tożsamość narodową a w okresie zaborów narodowowyzwoleńcze zrywy. O ile w 1831 roku zachowanie to nie spowodowało większych restrykcji, to już po Powstaniu Styczniowym klasztor kazimierski, jak i wiele innych w Królestwie Polskim, został skasowany. Pozostały na miejscu jedyny kapłan – o. Adrian Gałuszkiewicz, przez jakiś czas podejmował jeszcze działania mające na celu podtrzymanie kultu i obsługę pielgrzymów. Po jego śmierci w 1889 roku zabudowaniami zajęli się miejscowi księża diecezjalni. Powrót zakonników nastąpił w roku 1928 co związane było z ponownym odradzaniem się Kazimierza Dolnego, któremu przywrócono prawa miejskie. Bardzo owocna praca zakonników została ponownie przerwana w czasie II wojny światowej, kiedy to gestapo wyrzuciło ich z klasztoru przejmując go na swoją siedzibę i więzienie; szczęśliwie jednak do użytku pozostawiono kościół. Choć cały kompleks kościelno-klasztorny nie odniósł wskutek działań wojennych prawie żadnych zniszczeń, to ruch pielgrzymkowy w większym stopniu już się tu nie odrodził. Wynikało to z szeregu utrudnień, jakie ówczesne władze czyniły franciszkanom. Dopiero przygotowanie do uroczystości koronacyjnych (31 sierpnia 1986 roku) zaowocowało ożywieniem kultu Matki Bożej, która na tej świętej górze „mężnie wyciągała swą rękę ku obronie swych dzieci. Objęła miłością mędrców i prostych, małych i wielkich, zdrowych i ułomnych. Uczyniła się dłużniczką i pomocniczką wobec wszystkich i otworzyła głębię swego miłosierdzia. Przychodzącym na to miejsce wyświadczała dobrodziejstwa, oskarżanych oczyszczała z zarzutów, potrzebującym dawała pomoc i chleb, maluczkim serce i męstwo, dręczonym i prześladowanym pociechę i wyzwolenie, pozostającym w niebezpieczeństwie i zagrożeniu pomoc i wyzwolenie, umierającym życie, żeglującym przystań szczęśliwą, walczącym zwycięstwo; wszystkim łaskę i swe matczyne uczucie.”

Klasztor p.w. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny
ul. Klasztorna 3
24-120 Kazimierz Dolny
tel. 81-881-01-18

więcej informacji na: franciszkanie-kazimierz.pl

© CRT 2012