Aktualności

17.12.2020

Prace konserwatorskie w zespole klasztornym w Przemyślu


Dnia 30 listopada 2020 roku zostały zakończone i odebrane, przez komisję konserwatorską, prace przy zabytkowych stallach chóru zakonnego. Stalle to drewniane ławy zbudowane z wysokich zaplecków, siedzisk, obudowanych z przodu pulpitów i klęczników, stanowiące wyposażenie kaplicy, w której zakonnicy gromadzą się na modlitwę.

Kaplica chóru zakonnego, umiejscowiona za głównym ołtarzem nad zakrystią, istnieje od 1882 roku. Wyposażenie chóru, a więc m.in. stalle datowane są na 1907 rok. Podczas tegorocznych prac konserwatorskich, w dwóch miejscach, na drewnianych elementach stalli odkryto napisy: „1868" oraz „1898 3/4". Wnioskować można, że drewniane wyposażenie chóru zakonnego mogło znajdować się w innym miejscu, a do obecnego pomieszczenia zostało przeniesione w późniejszym czasie i dostosowane do wnętrza. Stalle zostały wykonane w stylu neobaroku przez m.in. brata Donata Woszczyńskiego OFM, według projektu Stanisława Majerskiego.

Pierwotnie zakonnicy gromadzili się na wspólną modlitwę brewiarzową w pomieszczeniu, które istniało za ołtarzem głównym, w dzisiejszym prezbiterium. Jednak w 1877 r. ołtarz główny przesunięto do ściany prezbiterium i tym samym została całkowicie wyeliminowana przestrzeń chóru zakonnego i zwiększona przestrzeń zajmowana przez wiernych. W tym samym roku (1877), podczas prac porządkowych prowadzonych w kryptach kościoła, odnaleziono czaszkę br. Józefa Reklewskiego OFM, zamordowanego przez żołnierzy Jerzego Rakoczego w 1657 roku. Czaszka brata Józefa, obrońcy klasztoru, została zdeponowana w pomieszczeniu obecnego chóru zakonnego we wnęce w ścianie wschodniej. Na czaszce znajduje się głęboki ślad po uderzeniu szablą. Dookoła wnęki zabezpieczonej szybą, na ścianie kaplicy, zachowały się napisy, niestety nieczytelne, prawdopodobnie odnoszące się do postaci br. Józefa Reklewskiego OFM.

Zakończenie tegorocznego zakresu prac konserwatorskich jest ukoronowaniem ostatnich 4 lat, podczas których, w kaplicy chóru zakonnego, oprócz renowacji stalli, odnowiono wnętrze, odtworzono zabytkową, drewnianą podłogę oraz zabytkową stolarkę okienną, poddano pracom konserwatorskim drewnianą strukturę prowadzącą do zakrystii, wnękę ołtarzową, drzwi i konfesjonał.

Prace w chórze zakonnym dotyczyły nie tylko materii drewnianej. Wzniesiony niespełna 140 lat temu obiekt wymagał interwencji, poprzez wzmocnienie ścian specjalnymi prętami, które scaliły nadwyrężone powierzchnie. Uzupełnienie specjalnymi środkami, wprowadzonymi odpowiednią techniką w szczeliny w murze, pozwoliły na odtworzenie ciągłości powierzchni ścian budynku, wzmocnienie jej oraz – na końcowym etapie – zadbanie o aspekt estetyczny kaplicy.

Montaż stalli był momentem finalnym prac, poprzedzonych żmudnymi przygotowaniami, poprzez konserwację techniczną, a więc odtruwanie, impregnację, a następnie flekowanie, szpachlowanie, odtwarzanie brakujących detali, scalanie, malowanie. Zwoływane komisje konserwatorskie pozwoliły przeprowadzić prace zgodnie z kanonami i zasadami konserwatorskimi, pod okiem historyków sztuki.

Restauracja i renowacja kaplicy chóru zakonnego oraz zabytkowych stalli nie byłaby możliwa bez wsparcia finansowego parafian, przyjaciół związanych z tutejszym klasztorem i wspólnotą Franciszkanów Reformatów oraz instytucji centralnych i wojewódzkich, takich jak : Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Podkarpacki Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków oraz Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego.

Jako gwardian klasztoru, pragnę wszystkim gorąco podziękować za zaangażowanie i pomoc w realizacji tego projektu.

Jestem przekonany, że dzięki wspólnej pracy i doświadczeniu konserwatorów Kompleks Klasztorny Franciszkanów – Reformatów będzie nabierał nowego blasku, stając się świadkiem bogatej historii i teraźniejszości. 

*     *     *     *     *

Dnia 1 grudnia 2020 roku dokonany został odbiór konserwatorski prac remontowych przy budynku dawnych salek katechetycznych. W dokumentacji Urzędu Konserwatorskiego figuruje on jako budynek gospodarczy – dawne stajnie. Wzniesiony w XIX w., rzeczywiście dawniej spełniał funkcje gospodarcze, ale od niedawna został oficjalnie przemianowany na budynek z przeznaczeniem na działalność duszpasterską i parafialną. Na budynek składają się dwie sale – większa i mniejsza – oraz niewielki korytarz i toalety. Kompleks będzie przystosowany także dla osób niepełnosprawnych.

Na obecnym etapie prac (faza III), zostało wykonane odwodnienie i odwilgocenie budynku oraz została położona wylewka na całej powierzchni wraz z instalacjami we wszystkich pomieszczeniach.

Obecna faza remontu została sfinalizowana dzięki ofiarom parafian i dobrodziejów naszej parafii i klasztoru oraz wsparciu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji uzyskanemu z Funduszu Kościelnego. Za okazane wparcie i pomoc gorąco Wam wszystkim razem i każdemu z osobna dziękujemy. W najbliższym czasie, jeśli pogoda na to pozwoli, będą realizowane dodatkowe prace, o których będziemy na bieżąco informować.

Ponadto renowacji poddawany jest obraz Matki Bożej Niepokalanej (obecnie w I fazie prac konserwatorskich).

Autor tekstu i zdjęć : o. Cyprian Krzysztof Mazurek OFM

© CRT 2012